Wat is contractwerk?

Een contract is een overzicht van taken voor een bepaalde periode: een les, een dag of een week. Leerlingen werken die zelfstandig af, in een volgorde die ze grotendeels zelf kiezen. Het lijkt op hoekenwerk in de kleuterklas, maar met meer verantwoordelijkheid: de leerling plant zelf en houdt bij wat al klaar is.

Moet-taken en mag-taken

De meeste contracten bestaan uit twee soorten taken:

  • Moet-taken maakt iedereen. Ze oefenen wat de hele klas moet beheersen.
  • Mag-taken kiezen leerlingen zelf, wanneer de moet-taken klaar zijn. Ze verdiepen, verbreden of zijn gewoon leuk.

Spreek duidelijk af dat de moet-taken eerst komen. Zo vermijd je dat een leerling enkel de leukste taken doet, en weet je dat de basis gelegd is.

Een contract opbouwen

  1. Begin klein. Drie of vier taken voor één lesblok, met één of twee moet-taken. Breid uit wanneer de routine er zit.
  2. Maak elke taak zelfstandig uitvoerbaar. Duidelijke instructies, het materiaal binnen handbereik en een manier om zelf te controleren.
  3. Leg een werktijd vast. Een minimale tijd per taak voorkomt dat leerlingen erdoor jagen. Een zichtbare klok helpt.
  4. Beperk het aantal plaatsen. Bij taken met beperkt materiaal, zoals een computer of een experiment, spreek je af hoeveel leerlingen er tegelijk aan kunnen.
  5. Maak voortgang zichtbaar. Een vinkje bij wat klaar is, voor de leerling en voor jou.

Zelfevaluatie

Laat leerlingen na elke taak aanduiden hoe het ging. Twee vragen volstaan vaak: vond je het leuk, en vond je het moeilijk? Met smileys en een sterrenschaal gaat dat snel, en het leert leerlingen nadenken over hun eigen werk.

Voor jou is die zelfevaluatie goud waard. Een taak die bijna iedereen moeilijk vindt, pas je aan. Een leerling die alles makkelijk vindt, geef je een uitdagender mag-taak.

Differentiëren met een contract

Contractwerk maakt differentiëren makkelijker: niet iedereen hoeft hetzelfde contract te hebben. Geef een groepje extra oefening als moet-taak, of laat sterke leerlingen een verdiepende taak kiezen. Terwijl de klas zelfstandig werkt, heb jij tijd voor instructie aan een kleine groep.

Opvolgen zonder te tellen

Het moeilijkste aan contractwerk is vaak het overzicht: wie zit waar, wie heeft zijn moet-taken af, wie zit al twintig minuten aan dezelfde taak? Een groot planbord in de klas helpt, maar vraagt dat leerlingen het consequent bijwerken.

Contractwerk met Schoolwise

In Schoolwise wordt elke taak een hoek. Moet-taken zet je op verplicht, en de tablet laat een leerling pas vrij kiezen wanneer die klaar zijn. De minimale werktijd en het aantal plaatsen bewaakt het systeem zelf, en bij het uitchecken duidt de leerling aan hoe leuk en hoe moeilijk het was. Jij ziet live wie waar staat, en achteraf per taak hoe moeilijk de klas ze vond. Bekijk Schoolwise in de lagere school.